La Palma 2011 – Onvergetelijk!

Melkweg boven de WHT

Waar te beginnen!? Ik heb zo ontzettend veel gedaan de afgelopen 2 weken op La Palma, en zoveel indrukken opgedaan dat mijn hoofd er nog van tolt. Ik zou niet meer weten in welke volgorde de dingen precies gebeurd zijn, ware het niet dat ik per dag wat steekwoorden op heb geschreven. Dat helpt een hoop nu, anders zou je mij de chronologische volgorde moeten vergeven.

De vakantie naar La Palma was voor een groot deel gepland voor het sterren kijken, maar het eiland is ook zeer aantrekkelijk voor geologen, klimaatologen, meteorologen en biologen. De verschillende delen en hoogtes van La Palma zijn ontzettend verschillend, en het weer kan per dag en per kilometer enorm verschillen. Goed weer of je favoriete fauna kun je op La Palma dus gewoon opzoeken. Toch heb je het qua sterren kijken lang niet altijd voor het zeggen!

Vrijdag 27 mei – Aankomst

Om half 3 in de ochtend stond ik bij Roel voor de deur om zijn spullen in te laden, om vervolgens koers te zetten naar Schiphol. Maayke (Roels vrouw) zou een week later komen. Op Schiphol troffen we een zweterige Harro aan, die met al zijn kleren aan en een zware 40cm spiegel op de rug in de rondte liep. Michael en Yvonne stonden wel rustig voor de incheckbalie, en met weinig moeite kwamen alle spullen erdoor. Harro moest zijn grote doos (met de rest van zijn spullen) wel ergens anders afzetten en iets bijbetalen, maar grote problemen bleven gelukkig uit.

Het kleine huisje Almacen in Las Tricias

Het kleine huisje Almacen in Las Tricias.

La Palma! Eindelijk! Meer dan een jaar heb ik op deze vakantie moeten wachten, maar gelukkig gingen de laatste weken erg snel. Gewapend met veel meer objecten, een beter doel en een grotere spiegel het centrum van de melkweg te lijf! Het is dus maar goed dat we zelf al op weg waren naar de gate toen we om werden geroepen. Het vliegtuig stond op ons te wachten! Snel rennend voordat onze spullen van boord werden gehaald bleek dat de slurf nog vol stond met mensen, maar vlak na ons werd de laatste check al gedaan. Pfoe! Met veel te warme broek en schoenen (want gewichtsbesparing) een vlucht van 4,5 uur 24 graden naar het zuiden. De spullen kwamen allemaal zonder problemen het vliegtuig uit, de auto’s stonden klaar en iets meer dan 2 uur na landing zaten we al in de huisjes in Las Tricias. Roel en ik deelden een klein huisje tot Maayke kwam, en de andere 3 deelden het grotere huis.

Waarneemavond 1

En daar sta je dan ’s middags al helemaal geïnstalleerd op La Palma. Laat de nacht maar komen! En hoe die kwam! Hét object voor mij van de avond was toch wel NGC 4244, een prachtig en helder langgerekt edge-on stelsel. Toch hebben we het die nacht niet laat gemaakt en de melkweg niet echt zien opkomen. Na zo’n drukke dag en praktisch 40 uur wakker zijn lonkt het bed na een paar uur buiten flink. Dus simpelweg met het blote oog kijken, een paar objecten loggen en gewoon genieten. Dan liever een goede nachtrust en de volgende avond de berg op.

Zaterdag 28 mei – Eerste nacht op de berg

Zo gezegd zo gedaan! Lekker lang uitslapen, boodschappen doen voor 3 dagen (om de 2 á 3 weken is er wel een of andere feestdag op La Palma) en overdag de berg maar eens op. En dan komen de koepeltjes weer in zicht, is de lucht strak(donker!)blauw en zwelt het lichaam op van geluk. Bovenop de berg loopt een mooie wandelroute langs het hoogste punt met een prachtig uitzicht de caldera in (of het beneden nou bewolkt is of niet). Van daaruit een ritje langs de waarneemplek alwaar Harro zijn plek voorbereidde op zijn dobson. Roel en ik vonden een nieuwe locatie iets verder het pad op, en hebben deze vrij gemaakt van wat losse stenen en takjes.

Waarneemavond 2

Zodiakaal licht in tweelingen

Zodiakaal licht in tweelingen.

Bij terugkomst de pizza in de oven, spullen klaarzetten, warm aankleden en klaarmaken voor de eerste nacht op de berg. Al met al kwamen we ver in de schemering aan en in het westen stak het zodiakale licht als een grote mespunt van lichtvervuiling schuin omhoog door tweelingen heen. Tegen de tijd dat de camera liep voor de timelapse en de dobson stond was het al astronomisch donker. En daar sta je dan! Whaaa! Wat te doen? Help! Herschells? Nee! Eerst maar eens heldere objecten bekijken en loggen. M4, Antenne stelsel, M83, NGC6203 en dan M8… Oei oei oei! Nog nooit eerder heb ik zoveel over 1 object geschreven. Wat een prachtig object is dat toch, met zoveel detail en opvallende delen. En als je dan ook nog eens je UHC of OIII er in zet…

Het centrum van de melkweg

Het centrum van de melkweg.

Maar ook M17, M16 en M20 bleven niet onbeschreven. Wat een weerga aan objecten, om tureluurs van te worden. Naast de dobson had ik deze vakantie ook mijn recentelijk aangeschafte 10×50 Orion Savannah verrekijker mee, die zijn strepen dubbel en dwars heeft verdiend. Een iets kleiner beeldveld dan de 10×50 Bresser van de Aldi, maar zoveel helderder en contrastrijker. Het beeldveld was natuurlijk nog meer dan groot genoeg om de melkweg mee af te scannen, en de donkere pijpnevel mee te bekijken. Eric was hier vorig jaar zeer lovend over, en ik begrijp nu waarom! Wat mooi is dat gebied. Samen met andere flarden vormt de pijpnevel de goed zichtbare Dark Horse nebula die op foto’s ook goed naar voren komt. Verder Omega Centauri, M51, de False Comet en een grote verzameling bolhoopjes waarmee Boogschutter bespikkeld is werden afwisselend in de kijkers bekeken. Wat een nacht! Uiteindelijk was rond half 5 de koek op, en reden we moe maar voldaan naar beneden.

Zondag 29 mei – Op onderzoek

Roel op onderzoek

Roel op onderzoek.

Een zeer inactieve dag met veel slapen, een bezoekje aan de kloof en een oud huisje en bewolking. De kloof zelf bied een mooie lichte wandeling naar beneden en boven, met een droge bedding van een klein riviertje op de bodem. Het ligt vol met enorme dennenappels en zoals overal op het eiland stikt het van de kleine hagedissen die je constant hoort ritselen en weg ziet schieten.

Je merkt tijdens zo’n wandeling ook maar eens hoe droog La Palma kan zijn en hoe gevoelig voor vuur. De bodem ligt bedekt met droge dennenaalden en de boomstammen op het eiland zijn geregeld zwart geblakerd. Rivierbeddingen liggen ook vrijwel altijd droog, omdat veel van het zoete water tegenwoordig wordt omgeleid.

Maandag 30 mei – Bleuuhh!

Ijskoud bier

Alleen als hij ijs en ijskoud is!

Vanwege de bewolking bij de huisjes stond wederom een trip naar de berg gepland. Die middag zijn we wel over de noordzijde van het eiland gereden en hebben we 2 kloven bezocht. De eerste kloof bij Santo Domingo zijn we ook ingelopen, alwaar grove rotsformaties, geiten en meerdere mooie drakenbomen gevonden werden.

De tweede kloof hebben we alleen van boven bekeken vanuit het eettentje dat we daar bezochten. Het bier kregen we hier in bevroren pullen met een laag ijs aan de binnen- en buitenkant. Heerlijk koud! In tegenstelling tot de kloof bij onze huisjes, is het hier allemaal een stuk natter. In het noorden en oosten valt dan ook de meeste regen, en is het geregeld erg mistig op de hoger gelegen delen.

Waarneemavond 3

Zoals gepland die avond weer de berg op, maar helaas werd dat hem niet. Bij de huisjes voelde ik mij al niet goed, en boven op de berg voelde mijn buik als een centrifuge. Gelukkig had Harro toiletpapier mee (de held!) en met behulp van het hoge drukverschil was ik snel ontdaan van de ergste problemen, maar ik bleef met hoofdpijn en misselijkheid zitten. Wel waarnemen natuurlijk en ondertussen liep de camera weer! Noemenswaardig is NGC 6451, een mooie open sterrenhoop. Gelukkig zei Roel na een paar uur plots dat hij er wel klaar mee was, en hebben wij de boel ingepakt. Harro en Michael volgde een half uurtje later. Er kwam ook bewolking aan vanuit het westen. Bij de huisjes ging het helemaal fout (ik bespaar jullie de details), maar na 2 pijnstillers en een goede nacht slapen voelde ik mij weer helemaal top. Waarschijnlijk iets verkeerds gegeten. Ontzettend balen natuurlijk! Achteraf is dit denk ik de avond geweest die mij mijn streven van 100 nieuwe Herschells de das om heeft gedaan.

Dinsdag 31 mei – Bijkomen en uitrusten voor de grote dag…

Gelukkig was dinsdag een rustige dag om bij te komen, en zijn we na de barbecue in het huis gaan zitten met whiskey en bier. Na een tijdje bleek het helder te worden, maar na 1 uur zat het weer dicht. Het blijft raar hoe snel dat hier om kan slaan! Gelukkig stond er veel moois op het programma een dag later. Heel veel moois.

Woensdag 1 juni – De grote dag!

Het jaar 2011, 1 juni, La Palma. Een dag om nimmer te vergeten. Hier horen kleinkinderen later nog over! Al vergeet ik later bijna alles, dit alsjeblieft niet.

Tafeltennis

Het kan ook nooit normaal...

Harro had via Jeffrey geregeld dat wij een bezoekje konden maken bij de telescopen. Als eerste stond de Grantecan op het programma, ofwel de Gran Telescopio Canarias, met 10.4 meter de grootste gesegmenteerde telescoop ter wereld. Nou is dat niet zo hééél bijzonder (maar wel gaaf) want zo’n bezichtiging kun je gewoon reserveren. De rondleiding is gratis en wordt gedaan door een vrijwilliger. Hij vertelt het een en ander over de constructie, het gebouw en de telescoop zelf en beantwoord vragen. De uitleg leek wel voor het merendeel Spaans te zijn, waarna hij eventjes overging op Engels en terug. De telescoop zelf is gigantisch, foto’s zeggen lang niet genoeg, hoewel ze wel een beeld van schaal geven (ik was helaas de accu van mijn camera vergeten). Maar om er onder te staan, de grote segmenten te zien en de eveneens niet misselijke secundaire en tertiaire spiegels is toch anders. Opvallend is dat niet alle spiegels even schoon zijn. Dit komt omdat als een segment onder een bepaalde reflectie valt (iets van 85 of 80%) deze er uitgehaald en schoongemaakt wordt. Omdat dit een proces van meerdere dagen is zijn er reserves aanwezig. Voor elk type segment is er 1 reserve aanwezig, en er zijn 3 verschillende type segmenten. Van de secundaire is geen reserve omdat die schijnbaar te kostbaar is. De secundaire die er nu in zit is de derde omdat de eerste 2 geknapt waren bij de productie ervan! “Helaas” bleef de rondleiding beperkt tot een wandeling door de gang en een driekwart cirkel rond de telescoop zelf. Hierna konden we nog wat rondlopen op het terrein eromheen waarbij ik een klein metalen ringetje uit een bak afvalmateriaal heb gehaald. Geen idee of dit ook daadwerkelijk op de Grantecan heeft gezeten, maar ik fantaseer van wel en gebruik het ringetje nu op mijn eigen dobson.

De WHT

De William Herschell telescoop.

Maar dat was niet alles! Jeffrey had Harro in contact gebracht met Johan Knapen, een astronoom aan de Instituto de Astrofísica de Canarias. Via mail werd er afgesproken dat wij ’s avonds naar de residentie zouden komen om een hapje te eten, en dan een verdere rondleiding te krijgen. Harro bleef die hele middag boven, en de rest ging nog even terug naar de huisjes. Tegen half 7 waren we allemaal boven (op Yvonne na) en konden we rondlopen en tafeltennissen in de residentie. Vervolgens konden we aanschuiven in de kantine en voor nog geen 11 euro prima eten en drinken. Aldaar werden ook plannen gemaakt voor die avond, en heeft Johan gevraagd of we die nacht bij de William Herschell telescoop mochten blijven. Van de bewaking kregen we groen licht, en zo reden we niet veel later achter de astronomen aan verder de berg op! Vanaf daar werd het allemaal een beetje onwerkelijk. We kregen nu een rondleiding bij de William Herschell telescoop, met een 4.2 meter enkelvoudige spiegel en na voltooiing in 1987 de op 3 na grootste enkelvoudige telescoop ter wereld (en momenteel nog steeds de op 2 na grootste in Europa). En niet zomaar een rondleiding! Als eerst bezochten we een ruimte waar de LIRIS lag voor reparatie. Met stofjas aan (jawel!) de stofkamer in en met je neus boven een extreem duur instrument staan. Er was/is een probleem met de LIRIS onder zeer lage temperaturen, alleen kan dit niet gerepareerd worden onder die omstandigheden. Daarvoor moet het eerst opwarmen (wat 4 dagen duurt), gemaakt worden, en vervolgens weer afgekoeld worden (3 dagen) en getest. Als het probleem dan niet verholpen is, moet het hele proces opnieuw en ben je dus weer minstens 1 week verder. Bizar.

High-tech

Duct-tape als verhoging (rechts).

Van de LIRIS door naar de controlekamer, een vrij kleine kamer vol computers en boekwerken waar we even rond konden snuffelen. Johan nam ons daarna met een groep andere mee naar de telescoop zelf waar we direct een trap opliepen naar een van de Nasmyth ruimtes. Deze ruimtes bevinden zich aan weerszijde van de alt as en blijven dus altijd op dezelfde hoogte en recht overeind. Zodoende kan men o.a. makkelijk bij de apparatuur en hangen de instrumenten niet achter de telescoop. Hierbinnen kregen we uitleg over een deel van het instrument wat er nu achter stond en een voorbeeld van een hightech oplossing. Om een testcamera op de juiste hoogte te krijgen gebruik je gewoon 2 rollen duct tape! Tijdens de uitleg klonk er plots geluid van buiten en vertelde Johan dat dit de koepel was die open ging. Snel uit de Nasmyth ruimte om te kijken! Langzaam draaide de andere telescopen van buiten in beeld en schoof de grote gleuf open (video op Youtube). Heel bijzonder om een keer mee te maken! Van Michael moest ik hem even in zijn arm knijpen.

WHT zonsondergang

De WHT bij zonsondergang.

Na nog een blik rond de telescoop gingen we terug naar de controlekamer alwaar Johan voorstelde om buiten de zonsondergang te bekijken. Met ons mee gingen 2 astronomen van de Universiteit van Liverpool die deze nacht 2 leerlingen ondersteunden (maar zelf niet aan het werk waren). Zij hebben vervolgens wat verteld over hun werk daar en lieten merken het leuk te vinden door onze telescopen te kijken. Interesse aan beide kanten dus! Na zonsondergang was het tijd de kijkers op te bouwen… slik! We mochten zelf een plek kiezen, en dit werd een gebied aan de zuidzijde van de telescoop. We stonden wel allemaal wat verspreid, maar mooi binnen gehoorafstand. Harro kreeg de code (ja echt) van de deur voor als we naar de WC moesten, op moesten warmen of koffie/thee wilden. Achteraf besef ik me pas dat ik mogelijk ook in de controlekamer had kunnen kijken tijdens dienst, maar dat heb ik ook niet gevraagd. Gemiste kans! Echter, buiten loste de dunne sluierbewolking op en begon een onvergetelijke avond.

Waarneemavond 4

WHT melkweg

De WHT (links), SST (midden) en DOT (rechts).

Terwijl op de achtergrond de William Herschell telescoop zachtjes zoemt en de melkweg achter de bergen vandaan stijgt je eigen objecten loggen. Welke objecten? Wat anders dan objecten van de H400 lijst!? 33 stuks die avond, maar de objecten zijn haast van ondergeschikt belang. Zo nu en dan kwam er wat geklonk uit de koepel, en meer dan eens maakte de koepel een grote zwiep naar een ander deel van de hemel (met bijbehorend gezoem). Ondertussen weer de camera opgezet (deze heb ik 2 maal verzet voor een ander standpunt) en Harro toonde geïnteresseerden van binnen een aantal objecten in zijn 40cm. Later op de avond heb ik ook nog wat objecten aan hun kunnen tonen, en op het einde een foto van de William Herschell laten zien met de melkweg op de achtergrond. Harro haalde deze nacht een reeks SQM waardes van 21.83 en 21.84…

De objecten zelf waren vooral veel bolhopen in boogschutter, waarvan NGC 6356, 6235 en met name 6712 de mooiste waren. Maar ook de open hopen NGC 6633 en 6755 zijn dankbare objecten, evenals de planetaire nevel NGC 6781.

WHT en SST

Melkweg achter de WHT (links de SST).

Ondertussen zat iets hoger op de berg een meisje voor praktijkervaring voor 2 maanden alleen in het gebouw van de SST (Swedish 1m Solar Telescope). In de fantasie van Roel en mij werd dit meisje per minuut mooier en mooier. Helaas (of misschien maar goed) hebben we haar niet kunnen zien. Wel ging om half 1 het lichtje in het gebouwtje uit. Ze zal wel zijn gaan slapen… Verder naar rechts stond ook nog de DOT (Dutch Open Telescope).

Iets na 5en eindigde deze dag en begonnen de herinneringen. Ik krijg letterlijk kippenvel als ik de ervaring weer naar boven haal, zo ontzettend speciaal en bijzonder was dit. Dit is zoiets wat je een keer mee moet maken om te weten hoe het is. En het had allemaal niet gekund zonder Jeffrey, Harro en Johan, waarnaar mijn eeuwige dank dan ook uitgaat! Jeffrey heeft het balletje doen rollen, Harro heeft het opgepikt en Johan heeft eeuwig geduld en vriendelijkheid getoond. Ik voelde mij meer dan welkom daar!

Je zou bijna vergeten dat we die avond La Palma nog van de ondergang hebben gered. Hoewel dat de zaak wel een beetje dramatiseert. Op de terugweg merkte we een cirkel van vuur op in de bossen op een bergwand en hebben direct 112 gebeld. Gelukkig was de brandweer al onderweg en was het vuur snel uit.

Donderdag 2 juni – Arme Harro…

Een dag van bijkomen, bewolking en een bezoekje aan Señor Martin en tevens de laatste dag voor Harro. Helaas wou het niet opklaren, en moesten we de volgende dag ook vroeg op…

Vrijdag 3 juni – Afscheid en ontvangst

De wekker ging al vroeg en Roel en ik brachten Harro weg naar het vliegveld. Je merkte aan zijn hele houding dat hij niet wou, maar hij kon niet anders. De laatste dagen bleef ook een ernstige vulkaanuitbarsting uit, dus zijn vlucht ging gewoon door. Al treuzelend liep hij door de douane en een uur later zat hij alweer in de lucht. Die Harro!! Gelukkig voor hem was dit wel de beste week wat berteft waarnemen.

Maar het afscheid van Harro betekende de aankomst van Maayke! Zij kwam met het vliegtuig waar Harro mee ging, dus al snel kon Roel zijn vrouw weer in de armen sluiten. In slow motion kwam Maayke door de schuifdeuren rennen, Roel rende haar tegemoet, tranen biggelden over wangen, de zon brak door, vogels floten, kindjes lachten, Roel gleed uit, bloed vloog in de rondte, ambulance, je kent het wel.

Nadat Maayke geïnstalleerd was in het huisje en ik mijn spullen had overgebracht naar het andere huis zijn we naar het zuiden van het eiland gereden. Hier zijn nog zeer duidelijke sporen te vinden van de meest recentelijke vulkaanuitbarstingen en bevinden zich de zoutpannen van La Palma. Via oost zijn we toen in Santa Cruz de la Palma wat gaan eten en vervolgens weer naar de huisjes. Die nacht hebben we vooral gezellig wat gedronken, en was het ook bewolkt.

Zaterdag 4 juni – De maan

Piratenbaai

Nabij de Piratenbaai.

La Palma is niet echt het eiland van de stranden. Veel ervan zijn grotendeels aangelegd, en worden omringt door vakantieoorden. Zwemmen doe je op La Palma pas echt in de baaien. Een voorbeeld daarvan is de Piratenbaai nabij Puntagorda, hoewel niet helemaal duidelijk is waarom dit de Piratenbaai heet. Schijnbaar was het vroeger het haventje van die regio, welke nu in verval is geraakt door de goede wegen. Maar over piraten valt niks te lezen. Hoe dan ook kun je hier lekker zwemmen in de deining en tussen de rotsen (waar je ook vanaf kan springen). Helaas weer een bewolkt avond en dat was jammer, want de maan was alweer zichtbaar in de schemering…

Zondag 5 juni – Meer zwemmen

Totale duisternis

Totale duisternis!

Na een tocht langs het zuiden 2 dagen eerder nu eentje langs de noordzijde naar het oosten. Onderweg nogmaals dezelfde kloof bezocht als een week eerder waar Maayke nu ook gekko’s vond. In het noorden en oosten is alles veel groener en vochtiger, maar op onze eindbestemming was het prachtig mooi weer. Hier bezochten we het surfersstrand bij Puntallana welke bekend staat om de hoge golven. Deze dag leken ze mij vrij kalm, dus prima om in te zwemmen. Toch zaten er zeer hoge exemplaren tussen en tolden we bij de hoogste onder water over de bodem. Op het pad naar het strand kom je ook langs een grot met daarin een meertje. Je zit dan echter wel een flink stuk lager dan het pad en waar het meer de hoek omgaat is het stikdonker. Hier hebben Roel en ik nog even gezwommen en achterin zie je echt bijna niks. Een blik onder water geeft je uitzicht op een diep zwart gat. Bij de huisjes zijn we weer gaan barbecueën maar was het wederom bewolkt. Nu begon het toch wel te dringen met de maan, en spraken we af de dag erna de berg weer op te gaan.

Maandag 6 juni – Gorilla’s in de mist

Gorrila's in the mist

Daar sta je dan...

Voor deze vakantie had ik thuis op internet gezocht naar wat extra activiteiten op het eiland, en kwam zo uit op duiken. Na contact gehad te hebben met de duikschool bleek je voor 55 euro een introductieduik te kunnen maken van 45 minuten. Michael en ik hadden voor vandaag een afspraak gemaakt, en stonden om half 2 in La Bombilla. Hier kregen we uitleg van Nanneke en maakten beide een 1 op 1 duik van bijna 50 minuten tot 12 meter. De “teller” loopt pas als je onder water bent, dus de hele uitleg en voorbereiding telt als het ware niet mee. Een heerlijke persoonlijke benadering en een lange duik. Zoveel had ik niet verwacht voor dat geld. Het duiken zelf was ook fantastisch! Vrij veel vis waarvan 1 egelvis die op La Palma veel groter worden dan hun soortgenoten in de middelandse zee maar ook veel zeldzamer zijn. Er zwom ook een Portugees Oorlogschip in de buurt, maar die hebben we niet gezien. Wel nog een gewone kwal en een grote roze zeebrasem. Ook één van de onvergetelijke momenten op het eiland. Michael riep zelfs na zijn duik nog heel even dat hij zijn telescoop in ging ruilen voor duikspullen!

Zoals besproken reden we die avond weer de berg op, en leek het ondanks de wind een prima avond te gaan worden. De maan stond nog wel vrij hoog, maar zou na een uurtje al bijna ondergaan. Maar net op het punt dat we de dobsons wouden pakken zag Roel in het zuiden en westen bewolking aankomen. Afwachten op wat we gingen doen kwam plots als een derde velociraptor dikke mist vanuit het oosten en zaten we binnen enkele seconde in dikke mist met zicht van minder dan 30 meter. Binnen no-time werden we ook helemaal nat en hebben we het nog een kwartier volgehouden. Na een paar foto’s, Nazgûl geluiden en verwondering zijn we terug in de auto gestapt en weer naar beneden gereden. Dan maar een biertje en whiskey!

Dinsdag 7 juni – Toch nog waarnemen

Vandaag zijn we naar El Puerto geweest, eveneens een oud klein havengebied waar bijna niemand meer woont. Ook hier kun je prima zwemmen wat we dan ook hebben gedaan. Gelukkig leek het helder te worden die avond, en hebben we de wekker gezet totdat de maan onder ging.

Waarneemavond 5

Helaas was de seeing heel erg slecht (hoewel later op de avond iets beter) maar heb ik toch veel objecten bij Boogschutter kunnen loggen. Ook was de supernova in M51 goed te zien en heb ik een timelapse gemaakt van de zakkende maan. Ondanks die vreselijke seeing (nog nooit heb ik het zo slecht gezien) was ik blij dat ik weer wat kon doen! De eerste week was zoveel beter wat betreft waarnemen! Van de 18 objecten (naast de supernova) die ik deze avond heb gelogd viel vooral het duo NGC 6528 en 6522 op, 2 nabij gelegen bolhopen in een druk stergebied. Verder weinig spectaculairs, maar wel erg fijn waarnemen zo bij de huisjes. Met betere seeing was dit dan ook een hele goede nacht geweest. Maar met zo’n heldere melkweg boven de bosrand is het haast arrogant daar over te klagen!

Woensdag 8 juni – Op een actieve vulkaan

Teneguía vulkaan

Op de Teneguía.

Tijdens onze eerdere tocht langs het zuiden van het eiland kwamen we ook langs de Teneguia vulkaan. Hier heeft in 1971 de meest recente vulkaanuitbarsting plaats gevonden op Spaanse bodem, en de vulkaan toont nog steeds activiteit. Via verschillende gaten komt soms nog warme lucht naar boven en aan de voet van de vulkaan in de oceaan kan het water nog 200 graden zijn. Over de vulkaan loopt ook een pad die Roel, Maayke en ik zijn gaan bewandelen. Het waaide er alleen verschrikkelijk hard en wij waren dan ook de enige van een handje vol andere toeristen die de wandeling tot de top afmaakte. Bij het huisje heb ik de camera nog even laten lopen voor een timelapse van de zonsondergang.

Waarneemavond 6

Voor deze avond stond de wekker om half 3 alvorens de maan onder was, maar het was dan ook helder. De seeing was ook wat beter dan de nacht ervoor, hoewel hij deze avond ook af en toe helemaal niet goed was. Niet zeuren, waarnemen! Wat laatste objecten in Ophiuchus, een paar in Ursa Major en nog een stelsel in Pegasus. De ringnevel met centrale ster (perifeer 3x) in Michaels dobson en de melkweg met de verrekijker door 2 UltraBlock filters van Roel. En ook nog even M8, dat kan nooit kwaad. Roel wees me nog op de prachtige open sterrenhoop NGC 6520. Om de hoop staat een pikzwarte donkere nevel die er langs 2 zijden omheen lijkt te krullen. Een prima, rustige avond. De afsluiter van de vakantie, want het duurt nu wel erg lang voordat de maan onder is en we moeten bijna terug…

Donderdag 9 juni – Geen murenes, wel walvissen

Duiken

Warm!

De vakantie loopt alweer ten einde. Omdat de vorige duik zo goed bevallen was heb ik nog een duik geboekt, en ditmaal ging ik bij Puerto Naos te water. Een verschrikkelijk toeristenoord, maar daar merk je onderwater gelukkig niks van! Puerto Naos ligt nog dichterbij het visreservaat dan La Bombilla, wat waarschijnlijk de reden is dat hier meer vis zit. Ik had gehoopt op een murene of octopus, maar met een grote sidderrog en een school van meer dan 100 vissen en nog eens 100 andere vissen in hetzelfde blikveld was ik ook blij. De rest van de groep ging tijdens mijn duik snorkelen. ’s Middags nog een keer de berg op, omdat ik daar mijn dopjes had laten liggen de laatste nacht. De hele boel stond er plots in bloei en het was er knalgeel. Onderweg kwamen we nog een of andere loopvogel tegen met 12 kuikens. Deze gingen door overlevingsinstinct alleen plat op het asfalt liggen! Pas nadat we de auto achteruit hadden gezet gingen ze er weer vandoor.

We hadden voor de laatste avond een etentje gepland in een nabijgelegen restaurant, maar uiteindelijk moesten we helemaal uitwijken naar Tazacorte voor eentje die open was. Hier hebben we laat, goedkoop en veel kunnen eten. Terug bij de huisjes de boel ingepakt en naar bed. De wekker stond om 5 uur voor de laatste timelapse van de zonsopgang. Het was wel erg helder, maar om de dobson weer helemaal op te bouwen en alles uit te pakken voor nog geen 1 uur waarnemen ging me wat ver. Dus terwijl de camera liep nog heel even van de melkweg genieten en een laatste half uurtje slaap.

Vrijdag 10 juni – De terugreis

En zo komt aan alles een eind, ook aan deze vakantie (en de benen van je zus). De reis terug verliep voorspoedig en na bijna 4,5 uur sta je dan plots weer op Nederlandse bodem. Dat is wel even wat anders. Geen steile rotsen, geen bochtige wegen, geen zonnetje. Nee, heerlijke Nederlandse file en regen! Maar zo slecht is het niet. Die bochtige wegen gaan wel je neus uithangen, en een fijn bed en douche is ook wat waard. En die zon, die komt ook wel weer. Maar die donkere hemel en bijzondere natuur… dat gaat nog wel weer even duren.

Conclusie

Maan

De maan sloot de vakantie af.

Ik heb een geweldige vakantie gehad, vol met nieuwe indrukken en ervaringen. Toch steekt er 1 met kop en schouders boven alles uit, en dat was de waarneemnacht bij de William Herschell telescoop. Daar zitten was als een droom die werkelijkheid werd! Niet de meest spectaculaire objecten, die zag ik de eerste avond op de berg bijna allemaal. Maar gewoon, zo’n beetje de hele dag daar rondlopen, dingen zien en horen en dan je eigen telescoop ernaast zetten. En notabene Herschells loggen! Dat moet vast zo bedoeld zijn. Jammer van de wat kalme tweede week, maar al met al heb ik 3 zeer goede nachten gehad, 2 wat mindere en 2 hele korte. De teller blijft staan op meer dan 100 waarnemingen en 78 logs, waarvan 64 nieuwe Herschells. Daarnaast 2940 foto’s resulterend in 12 timelapses. Die moeten uiteindelijk een compilatie van bijna 2.5 minuut vormen van zonsondergang tot zonsopgang. Daar ben ik nog wel even zoet mee! Waar ik wel een beetje spijt van heb is dat ik UGC10822 niet heb geprobeerd. Simpelweg vergeten! Michael heeft het nog wel geprobeerd maar niet gezien. Ook baal ik van 1 nacht bij het huisje die best goed had kunnen zijn. Ik had toch meer willen waarnemen/loggen, maar soms kan niet wat je wil! En ik moet ook niet zeuren, de Grote Dag was de vakantie al dubbel en dwars waard!

Maar het is niet alleen sterren kijken wat de klok slaat. De kloven bewandelen, zwemmen in de grote golven of een grotmeer, duiken, lopen op een actieve vulkaan en gewoon van de prachtige natuur genieten. Het hoort er allemaal bij!

Meer foto’s

Eten in de residentie

Eten in de residentie.

Zicht naar buiten

Zicht naar buiten.

De WHT

De WHT.

Michael in zijn element

Michael in zijn element.

Rotskleuren

Rotskleuren.

Een gekko

Een gekko.

De grot van boven

De grot van boven.

De grot van onder

De grot van onder.

Uitzicht Tenígua

Uitzicht op de Tenígua.

Waarneemplek overdag

Waarneemplek overdag.

Pad naar boven

Pad naar boven.

Alles in bloei

Alles in bloei.

 

14 reacties op “La Palma 2011 – Onvergetelijk!”

  1. Tom zegt:

    Heel mooi verslag, Steven. M8 is ook mijn favoriet!

  2. Maurice Toet zegt:

    Leuk verslag van een fantastische vakantie. Wie dit leest en niet naar La Palma wil, mag zich geen amateur-astronoom noemen.

  3. Andre vd Hoeven zegt:

    Wow, dat nodigt uit voor een reis naar La Palma. Als ik dat zie dan gaat mijn hart toch wel sneller kloppen. Ben heel benieuwd naar jullie opnamen….

  4. Gert S zegt:

    Geweldig verslag van een geweldige locatie ook. Uiteraard nodigt het uit , zal er voorlopig helaas niet inzitten. Fijn dat jullie genoten hebben !

  5. Koen Miskotte zegt:

    Hoi Steem.
    Erg leuk verslag om te lezen! Sommige foto’s zijn ook zeer herkenbaar. Zoals je wellicht weet heb ik samen met 4 andere meteoren waarnemers in 2008 acht dagen, 7 heldere nachten op de sterrenwacht mogen verblijven. Een geweldige ervaring. Helaas hebben wij niet de herschel van binnen mogen bekijken, maar wel de Crantecan. Wat een beest van een telescoop… Ook hebben wij de DOT bekeken, erg grappig om te doen omdat je met een klein liftje naar boven gaat.
    Overigens is het nadeel van gewoon boven blijven dat je niet snel op pad gaat, het kost veel tijd om naar beneden te rijden (althans, als je richting Lianno negra gaat). De volgende keer wellicht een weekje op de sterrenwacht en een weekje in een huisje dichter bij bezienswaardigheden. Heb je een link naar het huurhuisje?
    Overigens zijn de meeste heldere nachten op La Palma in juli en augustus (bijna 100%). Het enige verschil per nacht is dan de calima. Dit is sahara stof dat met oosten winden meekomt. Maar zelfs met calima is de hemel erg fraai.
    Ik wil net als jij er zeker nog eens terug. Nogmaals erg leuk om te lezen, het bracht bij mij vele fraaie herinneringen boven!

  6. John Kap zegt:

    Zeer mooi verslag. Leuk en interessant om te lezen.
    Jullie hebben een geweldig tijd gehad.

  7. Jeffrey zegt:

    @Maurice:
    Ik heb nog bijna niks gelezen en ik wil al naar la Palma 😛

  8. Bart zegt:

    Top verslag van een topvakantie. Eigenlijk ben ik wel erg jaloers.

  9. John Kap zegt:

    Huh, nu is mijn reactie weer weg.
    Nah ja, nog een keer dan maar, mooi en interessant reisberslag, jullie hebben echt genoten op wat ongemakken na dan. 😉

    Greetz, John Kap aka fungi

  10. Frans Lallemann zegt:

    Wat een schitterend verhaal zeg,hier moet je als amateur toch wel een keer naar toe na het lezen van jullie ervaringen.
    Ik heb wat email contact mt Daniël Lopez’ een prof van la palma ,ik hoop hem ooit eens uit te nodigen voor een praatje op de astrofotogrfie bijeenkomst.
    Zijn foto,’s zijn echt spectaculair en ook ijn timelapses,schitterend gewoon.ben ook heel benieuwd nar jullie foto,’s en timelapses
    Groeten van Frans Lalleman

  11. Joost zegt:

    Zeer, zeer gaaf en ontstellend jaloersmakend. Dit moet ik ook een keer doen!

  12. Paul Colenbrander zegt:

    Super verhaal, leuk geschreven.
    Ben erg benieuwd naar de timelapeses maar las dat je nog wat problemen met de witbalans had. Misschien toch een keer naar La Palma ipv de ITV…
    Succes met de foto’s!

    paul.

  13. Jannie van der Feen zegt:

    Met plezier je verslag gelezen. Alsof ik er zelf bij was.
    Groeten van Jannie van der Feen

  14. Marijn Zweers zegt:

    Hallo Steem! Toffe foto’s. Wij gaan ook in februari!