Nacht 2: Lochem, Gelderland (joepie!)

Jeetje, alweer helder. En hoe! Ik reed om 10 voor 9 de zijstraat in op de papenslagweg en zag bij het uitstappen direct dat de avond stukken beter was dan die van gister. Waar de lucht eerst verzadigd was met vocht was het nu gewoon droog. Dat het die avond ook droog bleef bleek wel uit het feit dat er geen dauwverwarming nodig was. Tijdens het uitpakken van de auto kwam Mathijs (Keats) aanrijden en lange tijd bleef het rustig tot ook Joost en Bart aan kwamen rijden. Op het laatst voegde onze mystery guest zich nog bij ons, Eric! Held!

Omdat de kofferdob praktisch nog in elkaar stond was ik binnen enkele minuten al gereed om te beginnen met waarnemen. En wel met komeet Hartley P103. Allemensen wat is die opgeschoven zeg! Dat gaat gewoon met vele graden tegelijk. Verder leek het beeld veel op die van de avond ervoor, zij het iets diffuser maar dat kon ook door de nog lage stand komen. Na de komeet door met de H400 lijst. Hier zal ik een paar objecten wat verder toelichten en de rest van mijn waarnemingen onderaan de post uitschrijven.

Van de planetaire nevels die ik heb bekeken sprong NGC 6905 er het meest uit en ik heb hier dan ook flink wat tijd en materiaal tegenaan gegooid. Om de nevel te vinden had ik mijn 13mm LVW nodig. Ik denk dat het met de 22mm LVW wat moeilijker ging omdat het object tussen 2 sterren in staat en op lage vergrotingen helemaal niet zo opvallend is. Dat veranderd naarmate je hoger vergroot en filters gaat gebruiken, en met de 7mm TMB + UHC kwam de nevel er het beste uit. Hier toonde NGC 6905 zich als een ringvormige nevel met een verdikking in het oosten. Perifeer leek er zelfs zo nu en dan iets zichtbaar van een centrale ster.

In het verloop van de avond kwam ik aan bij de sterrenstelsels in Aquarius. Dit sterrenbeeld was echter alweer langzaam aan het wegzakken in de niet al te beste zuidelijke horizon. Toch zijn de 3 stelsels me gelukt waarop ik aankwam bij NGC 7009, de Saturnus nevel. Met de 13mm viel al meteen op waar deze heldere nevel zijn naam vandaan haalt. In N/W en Z/O zijn twee “punten” te zien die zo typerend zijn voor de ringen van de planeet op lage vergrotingen. UHC haalt de nevel en de vorm nog beter naar voren, hoger vergroten met de 7mm leverde mij perifeer een extra zwakke rand boven en onder het “bolletje” op.

Toen de avond ten einde kwam werd ik door Bart nog verleid tot NGC 7479. Deze stond overigens ook nog op me lijst voor die avond, dus dat kwam goed uit. In de kijker is direct een balk te zien van deze balkspiraal die zo ongeveer van oost naar west loopt. In het oosten loopt vervolgens een arm weg via het noorden richting het westen en in het zuiden van de balk in tegenovergestelde richting (via zuid naar oost) de tweede arm. Mooi object, en wederom eentje voor een nog betere avond en betere locatie (en wellicht iets grotere kijker)!

Tegen de tijd dat ik weg reed was het inmiddels half 3 (geloof ik) en heb ik er dus bijna 6 uur gestaan. De teller bleef staan op 21 objecten, waarvan 19 Herschell’s. Wat een topnacht! En vanavond gaan we doodleuk weer…

9-10 oktober / Papenslagweg, Lochem
Instrument: 10″ f/5 Sumerian kofferdobson met GSO optiek
Seeing: redelijk
Transparantie: redelijk tot goed in het zenit

– Hartley 103p: Enkele graden opgeschoven richting het oosten ten opzichte van de nacht ervoor. In het begin van de avond nog vrij laag waardoor de komeet wat diffuser leek. Later op de avond door een 15×80 verrekijker waarbij opvalt dat de komeet al erg groot is! (22mm LVW + 15×80 bino)
– NGC 7128: Kleine ovaalvormige open sterrenhoop in de vorm van het sterrenbeeld Auriga met heldere ster in het Z/O en zwakke aftakking richting N/W. (22mm LVW)
– NGC 6905: Redelijk zwakke en tamelijk grote planetaire nevel die bij direct kijken bijna overstaald wordt door een ster in het NNO. Tevens is er in het ZZO nog een kleiner en zwakker sterretje te zien. Met UHC wordt de nevel beter zichtbaar en is deze vooral perifeer echt ringvormig. Met de 7mm TMB + UHC is de neve het allerbeste te zien en lijkt er een verdikking in het oosten te zitten. Perifeer zelfs misschien af en toe de centrale ster. (13mm LVW + 7mm TMB + UHC)
– NGC 6934: Zachte heldere en kleine bolhoop met diffuse kern duidelijk gepositioneerd naast een heldere ster. Met de 13mm lijkt de “halo” zelfs tot de ster te rijken. Pas met de 7mm zijn enkele sterren in de kern op te lossen. (22mm + 13mm LVW + 7mm TMB)
– NGC 6882 & 6885: “Poor mans double cluster”. De clusters worden net aan gescheiden door een lege baan zonder sterren met enkel een zwakke dubbelster in het N/W. Cluster richting het noorden (6882) is het leegst maar heeft wel 3 vrij heldere sterren tegenover 1 in het drukkere (en mooiere) cluster in het zuiden (6885). (22mm LVW).
– NGC 6940: Groot (voor de helft beeldvullend) en losse/zwakke maar opvallende open sterrenhoop. 50 á 60 sterren makkelijk te tellen met 4 vrij heldere in het Z/W en 1 in het N/O. (22mm LVW)
– NGC 7686: Open en niet al te spannende open sterrenhoop bestaande uit circa 15 sterren waarvan 10 elkaar weinig in helderheid ontlopen. (22mm LVW)
– NGC 7606: Ondanks vrij lage positie waar de hemel duidelijk minder is, is het stelsel vij goed te zien bij direct kijken. Erg diffuus maar perifeer is er duidelijk een kern te zien en is het stelsel goed te zien met een N/Z oriëntatie. (22mm LVW)
– NGC 7723: Wederom erg slecht deel van de hemel maar het stelsel is niettemin bij direct zicht net te zien. Perifeer is er een diffuse waas zichtbaar met N/Z oriëntatie en met de 13mm komt de ovale vorm net iets beter tot zijn recht. (22mm + 13mm LVW)
– NGC 7727: Duidelijke heldere kern die bij direct kijken te zien is. Staat ten N/O tussen 2 even heldere sterren in die qua magnitude weer overéén komen met het stelsel. Met de 13mm komt de “halo” iets beter los van de kern maar verder geen extra details. (22mm + 13mm LVW)
– NGC 7009: Heldere ovale vorm met 2 duidelijke “punten” op N/W en Z/O. Met UHC duidelijker te zien en extra hoog vergroten met de 7mm levert perifeer een zwakke nevelige rand boven en onder het “bolletje” op. (13mm LVW + 7mm TMB + UHC)
– NGC 7790: Kleine maar opvallende open sterrenhoop bestaande uit 3 heldere sterren, 3 iets zwakke en een heleboel hele zwakke die nevelig aan doen. Richting het NNW staat een grotere groep vrij heldere sterren maar deze horen volgens mij niet bij de hoop zef. De 13mm lost de zwakke sterren iets beter op hoewel het idee van een nevel blijft. (22mm + 13mm LVW)
– NGC 7209: Grote open heldere sterrenhoop van circa 30 á 35 duidelijke sterren met kromme uitzwaaier van sterren. (22mm LVW)
– NGC 7243: Grote open sterrenhoop van circa 50 duidelijke sterren. Onregelmatige dubbele “V” die boven elkaar staan met de punten richting het Z/O. (22mm LVW)
– NGC 7296: Kleine, zwakke en compacte open sterrenhoop met 1 heldere ster in het noorden. Verder circa 6 redelijke makkelijk te tellen sterren. (22mm LVW)
– NGC 7479: In de 7mm is er duidelijk een balk te zien van oost naar west. 2 spiraalarmen draaien weg bij de balk als een S met afgeplat middenstuk. De oostelijke arm draait tichting noord weg door naar west en de westelijke arm via zuid naar oost. (13mm LVW + 7mm TMB)
– NGC 772 & 770: Duidelijke heldere kern en face-on met arm richting het ZZW (eindigt bij een zwak sterretje die een driehoek vormt met 2 andere fellere sterren). Ten westen ligt de veel zwakkere NGC 770 net niet tegen 772 aangeplakt. (13mm LVW)
– NGC 7217: Redelijk zwak/diffuus en klein stelsel die wat vreemd aanvoelt. Er is een hint van spiraalarmen te zien (face-on) maar het is niet duidelijk hoe deze lopen. Fotografisch materiaal verifieert dat dit wel klopt. Daarnaast een vrij helder sterretje richting het ZZO. (13mm LVW)
– NGC 7448: Zwak rond stelsel tussen 2 even heldere sterren in het noorden en zuiden. Stelsel ligt op ongeveer 2/3de van het zuidelijke sterretje en is perifeer veel beter te zien doordat de 2 sterren anders teveel opvallen.

 

Comments are closed.